Квалификационная характеристика врача-медицинского психолога и психотерапевта (.pdf) >>>


Тиббий психолог ва психотерапевтнинг квалификацион тавсифи (.pdf) >>>


Тиббий психология расмий вебсайтига хуш келибсиз!

Тиббий психология илмий ва структур базаси Республикадаги етакчи тиббиёт олий ўқув юрти ҳисобланган Тошкент тиббиёт академияси ва ТТА 1-клиникаси таркибида жойлашган.

Тошкент тиббиёт академиясида 2013-2014 ўқув йилидан бошлаб “Тиббиёт психологияси” фанидан магистратура ва клиник ординатура йўналиши фаолият кўрсата бошлади. Ундан ташқари бизда бакалавриат босқичидаги талабалар ҳам таълим олишади.

Тиббий психология таълим йўналишида таълим олувчилар:

БАКАЛАВРИАТ

ТТА бакалавриат босқичидаги талабалар учун Тиббий психология фани қуйидаги факультет талабалари доирасида олиб борилади :
> Даволаш иши;
> Касбий таълим (Тиббий-педагогика иши);

МАГИСТРАТУРА

Тиббий психология таълим йўналишида магистратура бўйича ўқитиш 3 йил давом этадиган таълим ҳисобланади.

44 йўналиш бўйича магистратурага қабул ҳақида батафсил маълумот

КЛИНИК ОРДИНАТУРА

Тиббий психология таълим йўналишида клиник ординатура бўйича ўқитиш 2 йил давом этадиган таълим ҳисобланади ва бу ерда ёш шифокорлар Тиббий психолог бўлиб етишиб чиқишади.
2017 йил қабул ҳақидаги барча батафсил маълумотлар

МУСТАҚИЛ ИЗЛАНУВЧИ ВА КАТТА ИЛМИЙ ХОДИМ-ИЗЛАНУВЧИЛАРИМИЗ

Тиббий психологларимиз ўз илмий фаолиятларини давом эттиришмоқда

2017-2018 йилда Катта илмий ходим-изланувчилар институтига кириш учун ҳужжатлар

Ёш тиббий психологлар тўгараги

Тошкент тиббиёт академияси Тиббий психология йўналишига катта қизиқиш билдираётган талабаларимиз учун бизда махсус тайёрлов курслари мавжуд бўлиб, бу ерда келажакда Тиббий психолог бўлиб етишиш истагида бўлган талабаларимизга чуқурлаштирилган қўшимча дарслар олиб борилади, улар ҳақидаги батафсил маълумотлар ҳақида қуйида келтирилган.

>Тўгарак ҳақида батафсил маълумот


Тошкент тиббиёт академиясида 2013-2014 ўқув йилидан бошлаб “Тиббиёт психологияси” фанидан магистратура ва клиник ординатура йўналиши фаолият кўрсата бошлади. Магистратурада ўқиш муддати 3 йил, клиник ординатурада – 2 йил. Ушбу йўналишга ҳужжат топширганлар орасида бир қатор саволлар пайдо бўлди.
“Тиббий психолог – ўзи ким, у қандай мутахассис ва қаерда ишлайди”.


Шу ва шу каби саволларга ТТА Неврология кафедраси профессори, т.ф.д., Тиббий психология йўналиши раҳбари, тиббий психолог Ибодуллаев Зарифбой Ражабович томонидан жавоб берилади.

 

 

 


Савол: Тиббий психолог – у ким? Уларни қаерда тайрлашади?

Жавоб: Тиббий психолог – психология бўйича махсус тайёргарликка эга врач. Тиббий психолог бўлиш учун аввал тиббиёт институтларининг даволаш йўналишлари бўйича факультетларни тугатиш лозим. Сўнгра талаба “Тиббий психология” бўйича 3 йиллик магистратурада тахсил олиши лозим.


Савол: Тиббиёт психологияси бўйича магистратурани тугатганлар қандай дипломга эга бўлишади ва  улар ким бўлиб қаерда ишлашади?

Жавоб: Уларнинг магистрлик дипломига “Тиббий психолог” деб ёзилган бўлади. Улар “Тиббий психология” бўйича мутахассис бўлишади ва Республикамизнинг барча шифохоналари ҳамда илмий марказларда “врач-психотерапевт”, “врач-нейропсихолог”, “врач-психоневролог” бўлиб фаолият кўрсатишади. Магистратурани аъло баҳоларга тугатганлар ва хориж тилларини мукаммал биладиганлар “Тиббий психология” бўйича очиладиган кафедралар, илмий лабораториялар ва психосоматик бўлимларда фаолият кўрсатишади.


Савол: Психосоматик бўлимлар қаерларда очилади ва у ерда қандай беморлар даволанишади?

Жавоб: Яқин келажакда Тошкент шахридаги илмий-тиббий марказлар, тиббиёт институтлари клиникалари ва вилоят клиник шифохоналарида “психосоматик бўлимлар” очилиши режалаштирилган.  Бунинг учун “Тиббий психология” бўйича магистратура ва клиник ординатурани тугатган мутахассислар етарли бўлиши лозим. Бу бўлимларда психосоматик бузилишлар билан беморлар даволанишади. Турли касалликлар билан психологик ёрдамга муҳтож бўлган беморлар ҳам психосоматик бўлимларда даволанишади.


СаволПсихосоматик бузилишларга нималар киради?

Жавоб: Кучли ёки доимий руҳий жароҳатлар сабабли инсон организмида турли хил касалликлар ривожланади. Масалан, психоген хусусиятга эга цефалгиялар, кардиалгиялар, қўзғалган ичак синдроми, псевдоревматизм, психоген типдаги сексуал бузилишлар, функционал типдаги урологик касалликлар ва ҳ.к. Уларни тиббий психолог даволайди.


СаволПсихосоматик бузилишлар кўп учрайдими?

Жавоб: Барча касалликларнинг 70 % – булар психосоматик бузилишлардир. Шунинг учун ҳам ривожланган хориж давлатларининг тиббиёт марказларида фаолият кўрсатувчи тиббий психологлар сони врачлар сонидан деярли 2 баробар кўп. Бу мамлакатларда бемор нимага шикоят қилишидан қатъий назар тиббий психолог кўригидан ўтади. Сўнгра уни бошқа врачларга юборишади. Тиббий психолог ҳам худди невропатолог ва психиатр каби юқори малакали врач ҳисобланади. Шу боис уларни магистратура ва клиник ординатура орқали тайёрлашади.


СаволДепрессия ва психозларни (руҳий қўзғалишлар) тиббий психолог даволашга ҳақлими?

Жавоб: Авваллари бундай беморларни психиатрлар даволашган. Энди уларни тиббий психологлар ҳам даволашади. Тиббий психолог руҳий касалликлар шифохонасида ва психоневрологик диспансерларда психиатрлар билан ҳамкорликда ишлайди. Тиббий психологлар наркологик диспансерларда ҳам мустақил равишда фаолият кўрсатишади. Депрессия билан касалланган бемоларни даволаш эса уларнинг бевосита бурчидир.


СаволТиббий психолог бош миянинг оғир яллиғланиш касалликларини ўтказган беморларни даволашга ҳақлими?

Жавоб: Албатта ҳақли. Чунки менингит, менингоэнцефалит ва энцефалит каби оғир касалликларда нафақат ҳаракат ва сезги бузилишлари, балки олий руҳий функциялар бузилишлари ҳам кузатилади. Нутқ, хотира, тафаккур, ҳиссиёт ва ҳулқ-атвор бузилишлари ушбу касалликларда жуда кўп учрайди. Ушбу бузилишларни ривожланган ҳориж давлатларида невропатологлар эмас, балки тиббий психологлар (нейропсихологлар) даволашади. Тиббий психолог фармакологик даволаш усуллари билан бир қаторда психотерапия усулларини ҳам қўллайди.


Савол: Инсульт касаллигичи?

Жавоб: Кўпчилик инсульт касаллигини фақат невропатолог даволайди деб ўйлашади. Бу фикр қисман тўғри холос. Инсульт билан касалланган беморни бир нечта мутахассис кўрикдан ўтказади ва даволайди. Инсульт энди ривожланган пайтда уни невропатолог, реаниматолог, ангиохирург ёки нейрохирург даволайди. Агар инсульт хушнинг бузилиши билан намоён бўлса, бемор реанимация бўлимига ётқизилади. Агар инсульт бўйин қон томирлари тромбози сабабли ривожланса, бемор ангиохирургия (ангионеврологлар) бўлимида операция қилинади. Агар мияга қон қуйилса, бемор зудлик билан нейрохирургия бўлимига олиб борилади ва операция қилинади.
Ушбу мутахассислар ёрдамидан сўнг бемор бутунлай тузалгунга қадар, уни невропатолог ва тиббий психолог кузатувга олади. Невропатолог ҳаракат ва сезги бузилишларини тиклаш билан шуғулланса, тиббий психолог (нейропсихолог) олий руҳий функциялар, яъни нутқ, хотира, тафаккур ва ҳиссиёт бузилишларини бартараф этиш билан шуғулланади. Агар мия инсультида ҳаракат ва сезги бузилишлари 30 % га яқин бўлса, олий руҳий функциялар бузилиши 70 % дан ошади. Бу дегани мия инсультини ўтказган бемор 70 % вақтини тиббий психолог (нейропсихолог) билан ўтказади. Тиббий психолог беморга невропатолог тавсия этадиган барча дори-дармонларни ўзи мустақил равишда тавсия этишга тўла ҳақлидир. Шу билан бирга у нейропсихологик диагностика ва нейропсихореабилитация муолажаларини кенг қўллайди. Албатта беморни қайта ҳаётга қайтаришда реабилитолог вазифаси ҳам жуда катта.


Савол: Нейропсихолог ким? Уларни қаерда тайёрлашади?

Жавоб: Нейропсихолог – неврология ва психология илмини чуқур биладиган мутахассис. Нейропсихологлар тиббий (клиник) психология кафедраларида етишиб чиқишади. Психологиянинг бошқа йўналишларидан фарқли ўлароқ, уларга неврология илмидан чуқур сабоқ берилади. Чунки неврологияни билмасдан туриб, нейропсихолог бўлиб бўлмайди. Нейропсихологнинг амалий тиббиётдаги асосий қуроли – бу психологик усуллардир. Бизнинг Республикада ҳам эндиликда нейропсихологларни “Тиббий психология” орқали тайёрлаш йўлга қўйилди. Тиббий психология бўйича магистратура учун тайёрланган Давлат таълим стандартида “Нейропсихология” мавзулари акс эттирилган ва бу фанни ўргатишга катта соат ажратилган.


СаволТиббий психолог анксиолитик, транквилизатор ва седатив дорилардан ташқари бошқа дориларни ҳам мустақил равишда ёзишга ҳақлими?

Жавоб: Тиббий психологлар авваломбор врач эканликларини унутмаслик лозим. Улар ҳар қандай тоифага кирувчи дори-дармонларни беморларга мустақил равишда тавсия этишга тўла ҳақлидир. Чунки организмда рўй берадиган ҳар қандай касалликлар психоген бузилишларни келтириб чиқариши мумкин. Шундай экан тиббий психолог асосий сабабни бартараф этиш учун зарур бўлган дори воситаларини (масалан, антибиотиклар, аналгетиклар, метаболиклар, гормонал дорилар, витаминлар ва ҳ.к.) ўзи мустақил равишда тавсия эта олади. Тиббий психологнинг врачдан фарқи шундаки, у психология илмини ҳам чуқур билади ва психодиагностика, психопрофилактика, психогигиена, психотерапия ва психореабитилация усулларини кенг қўллайди.


Савол: Тиббий психолог беморни КТ, МРТ, ултратовуш ва лаборатория текширувларига мустақил равишда юборишга ҳақлими?

Жавоб: Албатта ҳақли! Тўғри ташхис қўйиш учун зарур бўлган ҳар қандай диагностика усулларига беморни тиббий психологнинг ўзи юбориши зарур. Масалан, бемордаги психоз (руҳий қўзғалиш) жигар зарарланиши сабабли ривожланди дейлик. Бундай беморни кўрган тиббий психолог жигарни ультратовуш усули билан текширишга юборади, қонда ферментлар миқдорини аниқлайди ва ҳ.к. Шу йўл билан у психоз сабабини излаб топади ва уни бартараф этади. Агар беморга жигар фаолиятини яхшиловчи дорилар берилмаса, психозни ҳам бартараф этиб бўлмайди. Табиийки бу ерда терапевт ва инфекционист ёрдами ҳам керак бўлади.


СаволПсихиатрнинг тиббий психологдан фарқи нимада?

Жавоб: Психиатр шахснинг кескин ўзгариши билан намоён бўлувчи руҳий бузилишларни даволайди. Масалан, шизофрения ва суицид билан намоён бўлувчи руҳий касалликлар бунга мисол бўла олади. Бундай беморлар ўзига ва атрофдагилар ҳаётига ҳавф солишади. Психологик усулларни чуқур ўзлаштирган психиатрлар ҳам психиатр, ҳам тиббий психолог бўлиб ишлашлари мумкин. Психиатрия тиббий психологияга жуда яқин фандир. Авваллари тиббий психологларни психиатрлар тайёрлашган. Ҳозирда тиббий психологларни тиббий психологларнинг ўзлари тайёрлашади. Тиббий психология физиология, неврология, психиатрия ва клиник фармакология негизида шаклланган фандир. Албатта тиббий психологиянинг илдизи умумий психологияга бориб тақалишини ҳам эсда тутиш лозим.


СаволПсихоневрологлар ҳақида ҳам маълумот берсангиз.

Жавоб: Психоневрологлар – ҳулқ-атворнинг турли даражада бузилишлари билан намоён бўлувчи касалликларни даволовчи врач. Масалан, невроз, истерия, психоз, фобия, депрессия ва ҳ.к. Демак, бироз енгил ифодаланган руҳий бузилишларни психоневрологлар даволашади. Психиатрия бўйича махсус курсларни ва магистратурани тугатган мутахассислар психоневролог бўлиб ишлашади. Улар асосан психоневрологик диспансерларда ишлашади. Эндиликда тиббий психология бўйича магистратурани тугатганларга ҳам психоневрологик диспансерларда  психоневролог бўлиб ишлаши мумкин.


Савол: Тиббий психологлар консультатив поликлиникаларда ҳам ишлашадими?

Жавоб: Албатта! Худди невропатолог, кардиолог ва эндокринолог каби тиббий психолог кабинетлари ҳам консултатив поликлиникаларда мавжуд бўлади. Улар бошқа врачлар билан бир қаторда беморларни кўрикдан ўтказишади, уларга ташхис қўйишади ва даволашади.


СаволПсихотерапевтлар кимлар? Уларни ким тайёрлайди?

Жавоб: Психотерапевтлар – беморларни даволашда психологик усулларни кенг қўлловчи врачлар. Демак, психотерапевт – у врач. Бундай касб эгалари тиббий психология бўйича магистратурани тугатганлар орасидан етишиб чиқади. Бироқ бир неча йил терапевт бўлиб ишлаб, сўнгра махсус психология курсларида (масалан, врачлар малакасини ошириш институтида) таълим олган мутахассислар ҳам врач-психотерапевт бўлиб ишлашга ҳақлидир. Шунингдек, тиббиётга алоқаси бўлмаган олий таълим муассасаларида амалий психология йўналишини тугатганлар ҳам соғлиқни сақлаш тизимида психотерапевт бўлиб ишлашлари мумкин. Бироқ, уларга тиббий амалиёт билан шуғулланишга рухсат берилмайди. Улар фақат психотерапия билан шуғулланишади. Бу касб эгаларига муваффақият тилаймиз.

error: Content is protected - Содержимое защищено !!